چهارشنبه 5 شهريور 1393

به پایگاه اینترنتی آثار تالیفی داریوش شهبازی خوش آمدید. تمامی مطالب این سایت تحت حمایت قانون « حقوق مولفين » میباشد. هرگونه سوء استفاده به هر شکلی يا انتشار مطالب در سایتها یا نشریات بدون کسب اجازه از مولف و بدون ذکر منبع اکيدا ممنوع است. استفاده از مجموعه مقالات بصورت یکجا ممنوع میباشد.

 

صفحه اصلی arrow مقالات و عناوین arrow چلو کبابی پر آوازه تهران(شمشیری)

چلو کبابی پر آوازه تهران(شمشیری)

چلو کبابی پرآوازه تهران
بررسی تاریخچه غذا پزی های  تهران ، بخصوص « چلو کبابی » راکه مشهور ترین و لذیذ ترین غذا های ملی ایرانیان است ، به وقتی دگر وامی گذاریم . امروز در این مطلب، پیشینه یکی از نام های قدیم و پرآوازه صنف چلوکبابی را می کاویم، که شهرتش را نه فقط از کیفیت بالای غذای خوش طعم و دلپذیر، بلکه ازورود صاحبش به جبهه ملی ویاری دکتر محمد مصدق در آغاز دهه 30 کسب کرد .
آن نام پر آوازه « شمشیری » است، همان نامی که بعد ها بنابر عادت ما ایرانی ها ،که با نام های خوش اقبال عمومی برخورد می کنیم، مواجه و به اصطلاح ( اپیدمی ) همه گیر شد، و از آن پس نام بسیاری از  چلوکبابی های تهران و دیگر شهر ها بجا و نابجا « شمشیری »  گشت .
بجاست پیش از ورود به اصل مطلب، اشاره شود ،که ایرانیان مهاجر به ویژه پس از پیروزی  انقلاب، به اقصی نقاط عالم، این غذای ملی ایرانی را باخود به آن کشور ها  بردند، تا بیش از پیش «چلوکباب » مورد آزمایش ذائقه عمومی و گاه سختگیرانه جهانیان  قرار گیرد . با پسند این غذای لذیذ از سوی اقوام وملل مختلف، باردیگر محصول سلیقه و اندیشه ایرانی در آزمون جهانی موفق از آب در آمد .
در تهران قدیم، غذاپزی عمومی فراوان نبود ،بهتر است، بگوییم بافقری که به طور کلی عموم جامعه را درگیر کرده بود،اغلب مردم امکان غذاخوردن بیرون از خانه را نداشتند .از دیگر سوی راه ورسم ایرانی درغریبپذیری و مهماننوازی، مشتری ای را برای چنین کسبی باقی نمی گذارد، تا جامعه احساس نیاز به کسبی چون غذاپزی عمومی کند .
 در عصر ناصری با برقراری ارتباط اروپاییان، اندک اندک  در دارالخلافه غذاپزی هایی بسیار ابتدایی پدید آمد، و با گذشت زمان ،بعد ها رستوران ها و هتل هایی ساخته شد، ولی آنچه در جامعه تهرانیان آن روزگار بیشتر دراین زمینه باب بود، غذاپزی هایی نظیر جگرکی ، آبگوشت ( خود انواعی داشت، مانند؛ دیزی ، یخنی ، دوده و...)آش پزی ، دم پختکی ، سیراب شیردانی ، کله پزی ، و... بودند .  آن روزگار این غذاپزی ها اغلب سیار و دوره گرد بودند. معدود دکان های غذا پز در مراکزمحله های سنگلج و چال میدان و عود لاجان و به طور عمده در محله بازار قرار داشتند .
اعتمادالسلطنه، وزیر انطباعات ناصر الدین شاه در روزنامه خاطرات خود ، از عادت شاه قجر در رفتن به شکار هنگام بارش برف در دشت تهران بار ها یاد کرده است، ولی روزی که برف فراوانی باریده بود، می نویسد :
« امروز برف زیاد آمده وشاه از رفتن به شکار خود داری نموده، و فرمان داد، از بازار برایش چلو کباب بیاورند ....»
 این مطلب از وجود دکان چلو کبابی در بازار تهران بدان روزگار حکایت دارد.
 اینک بعد از مختصر آشنایی با نوع غذا و غذاپزی های تهران ،به شرح مطلب اصلی یعنی« چلوکبابی شمشیری» باز می گردیم . در سبزه میدان ،مهمترین میدان تهران قدیم ، گوشه جنوب شرقی اش قهوه خانه ای واقع بود، که پشت مسجد شاه قرار داشت .مرحوم شهری در باره این قهوه خانه می نویسد :
«... این قهوه خانه، پشت مبال (مستراح) مسجد شاه بود، از این روی مردم تهران آن را «قهوه خانه مبال آباد »می گفتند ...»
 تهرانی های کم شمار آن دوران، شیوه نامگذاری خاصی داشتند، که مورد اقبال و پسند خاص و عام بود .نام هایی چون؛شعبان بی مخ ، حبیب ننه فاطمه ، کریم شیره ای (دلقک ناصرالدین شاه) ، کوچه تیر دوقلو(به مناسبت نصب دو تیربرق پهلوی هم ) ،کوچه پشت بدنه (بدنه =حصارشهر )، و ...نمونه هایی از این دست است.
از این راه بود، که قهوه خانه مزبور در میان تهرانی ها « قهوه خانه مبال آباد» خوانده می شد. مالک این قهوه خانه شخصی با نام حسن بود،که او را مردم  «حسن مبال آبادی »می گفتند . سرنوشت این حسن آقا، سوای دیگر قهوه خانه دارهای تهران رقم خورده بود،  قرار بود ،که وی به شهرتی عظیم دست یابد ،و نامی ماندگار در تاریخ تهران شود.
 حسن آقا ، بعد ها قهوه خانه اش را به هم زد، و در آنجا چلوکبابی آبرومندی دایر کرد . کارش گرفت، و آوازه اش در سراسر شهر بلکه کشور پیچید . همزمانی این ماجرا با مبارزات جبهه ملی و پیروزی دکترمصدق در عرصه سیاست و نهضت ملی نفت ، وی را به سوی دکتر مصدق کشاند، و سرانجام جذب جبهه ملی شد . وی از آن چلوکبابی به ثروت زیادی دست یافت، و بعد ها  به « حاج حسن شمشیری » معروف گشت .
 او در عصر دکترمحمد مصدق از طرفداران پروپاقرص وی بود. روزیکه دولت او دست نیاز به سوی مردم دراز کرد ، شمشیری یک میلیون تومان (برخی گفته اند؛ سه میلیون- برای ارزیابی این مبلغ به برخی قیمتهای آنروز توجه می کنیم : چلوکباب 2 ریال، گوسفند زنده 20 ریال،  خانه 200 متری 60  ریال ) آن روز اوراق قرضه به قصد کمک از دولت خریداری کرد . حاج شمشیری در جریان کودتای 1332 خورشیدی، مغضوب حکومت پهلوی واقع و دستگیر شد، گفته اند؛ وقتی سپهبد تیمور بختیار علت این نزدیکی و ارتباط را می پرسد، او  پاسخ می دهد :
« من عاشق مصدق ام ...»
 بختیار هم از شنیدن این جمله، عصبانی می شود، وسیلی محکمی به او می زند .حاج حسن در جریان محاکمه دکتر مصدق مدتی به جزیره خارک تبعید شد ،ولی بعد از این جریان به تهران بازگشت، و دور از فعالیت سیاسی به اداره چلوکبابی اش که بیش از پیش به شهرت رسیده بود، پرداخت .
 وی را پس از مرگ در مقبره بزرگی که در گورستان ابن بابویه داشت، دفن کردند .
وقتی شادروان غلامرضا تختی، پهلوان نامدار ایران در گذشت، او را نیز در همین آرامگاه به خاک سپردند .
حاج حسن شمشیری را فرزندی نبود، او هنگام مرگ ثروت فراوانی داشت، و یکی از سرمایه داران بزرگ ایران به شمار می رفت .همراهی او با مصدق، در راه سعادت و خیر خواهی ملت ایران در تاریخ پر فراز و نشیب این سرزمین ثبت است.روحش شاد.

منوی اصلی

صفحه اصلی
مطبوعات و رسانه
مقالات و عناوین
فرهنگ تاریخ تهران
برگ هایی از تاریخ تهران
تاریخ سکه
پیشینه تهران قدیم
تهران امروز
گالری
ارتباط با مولف
خرید کتاب

جستجو
حاضرین در سایت
9 میهمان حاضرند
آمار بازدید ها
امروز134
دیروز463
تا کنون1570008

© Copyright 2008 DARIOUSH SHAHBAZI . All rights reserved.